Zakładanie firmy a ZUS — jakie składki zapłacisz na początku
Pierwszy rachunek z ZUS potrafi zaskoczyć bardziej niż pierwsza faktura wystawiona klientowi. Firma dopiero rusza, przychody bywają nierówne, a składki trzeba zapłacić niezależnie od tego, czy kontrahent już zrobił przelew. Dobra wiadomość: początkujący przedsiębiorca nie zawsze startuje od pełnego ZUS. Zła: składka zdrowotna pojawia się praktycznie od początku i nie znika tylko dlatego, że korzystasz z ulg.
Start firmy: ulga na start nie oznacza „zero ZUS”
Najczęściej pierwszym etapem jest ulga na start. Daje ona 6 miesięcy bez składek na ubezpieczenia społeczne, czyli bez składki emerytalnej, rentowej, wypadkowej i chorobowej. To realna oszczędność na początku działalności, ale nie jest to zwolnienie z całego ZUS.
W czasie ulgi na start płacisz składkę zdrowotną. W 2026 roku minimalna składka zdrowotna przy skali podatkowej, podatku liniowym i karcie podatkowej wynosi 432,54 zł miesięcznie. Przy ryczałcie kwota zależy od przychodów:
- do 60 000 zł rocznie — 498,35 zł miesięcznie,
- powyżej 60 000 zł do 300 000 zł — 830,58 zł miesięcznie,
- powyżej 300 000 zł — 1495,04 zł miesięcznie.
Ulga na start przysługuje osobie, która zakłada działalność po raz pierwszy albo wraca do niej po co najmniej 60 miesiącach od zawieszenia lub zamknięcia poprzedniej firmy. Jest jeszcze jeden warunek, o którym łatwo zapomnieć: nie możesz wykonywać dla byłego pracodawcy tych samych czynności, które robiłeś na etacie w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym. To ważne zwłaszcza przy przechodzeniu z umowy o pracę na B2B.
Praktyczna decyzja jest prosta: jeżeli spełniasz warunki, ulga na start zwykle ma sens, bo ogranicza koszt stały w najbardziej nerwowym okresie. Trzeba tylko pamiętać o konsekwencji. Przez ten czas nie opłacasz składek społecznych, więc nie budujesz z nich prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego czy wypadkowego jako przedsiębiorca. Przy działalności niskiego ryzyka to często akceptowalne. Przy pracy fizycznej, transporcie, budowie, gastronomii albo usługach terenowych ryzyko trzeba policzyć chłodniej.
Preferencyjny ZUS po uldze: niżej, ale już nie symbolicznie
Po zakończeniu ulgi na start można przejść na preferencyjne składki ZUS. Ten etap trwa 24 miesiące i obejmuje już składki społeczne, ale liczone od obniżonej podstawy. W 2026 roku podstawa wynosi 1441,80 zł, czyli 30% minimalnego wynagrodzenia.
Miesięczne składki społeczne przy preferencyjnym ZUS w 2026 roku wynoszą:
- 456,19 zł z dobrowolną składką chorobową,
- 420,87 zł bez składki chorobowej.
Do tego dochodzi składka zdrowotna. To oznacza, że przedsiębiorca na skali podatkowej lub liniowym, przy minimalnej zdrowotnej, zapłaci miesięcznie około:
- 888,73 zł przy preferencyjnym ZUS z chorobowym,
- 853,41 zł przy preferencyjnym ZUS bez chorobowego.
Najważniejsza decyzja dotyczy dobrowolnej składki chorobowej. Jeżeli jej nie opłacasz, nie liczysz na zasiłek chorobowy z działalności. Jeżeli planujesz przerwę zdrowotną, ciążę, zabieg albo prowadzisz biznes, w którym kilka tygodni bez pracy oznacza brak przychodów, rezygnacja z chorobowego może być pozorną oszczędnością. Z drugiej strony przy działalności pobocznej, stabilnych oszczędnościach albo pracy głównie zdalnej część osób świadomie z niej rezygnuje.
Trzeba też pilnować terminów. Co do zasady przedsiębiorca opłacający składki tylko za siebie płaci ZUS do 20. dnia następnego miesiąca. Spóźnienie nie zawsze od razu rujnuje firmę, ale potrafi narobić bałaganu: od odsetek po problemy z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Najrozsądniej ustawić stałe zlecenie z buforem kilku dni, a nie płacić „jak klient przeleje”.
Kiedy kończą się ulgi i co sprawdzić, zanim koszt skoczy
Po uldze na start i preferencyjnym ZUS przychodzi moment, w którym wielu przedsiębiorców pierwszy raz czuje pełny ciężar składek. W 2026 roku pełny ZUS społeczny dla przedsiębiorcy wynosi około 1926,76 zł miesięcznie z chorobowym i około 1788,29 zł bez chorobowego. To kwoty bez składki zdrowotnej. Po jej doliczeniu miesięczny koszt stały może przekroczyć 2200–2700 zł, zależnie od formy opodatkowania i dochodu lub przychodu.
Nie każdy musi jednak od razu przechodzić na pełne składki. Po preferencyjnym ZUS można sprawdzić Mały ZUS Plus, czyli składki społeczne zależne od dochodu. Ta opcja jest dla firm, które w poprzednim roku miały przychód nie wyższy niż 120 000 zł i prowadziły działalność przez co najmniej 60 dni. Od 2026 roku z Małego ZUS Plus można korzystać przez 36 miesięcy w ciągu 60 miesięcy prowadzenia działalności.
To nie jest ulga dla każdego. Jeżeli firma szybko rośnie, ma wysokie przychody albo zaczyna zatrudniać podwykonawców i generować większe koszty, trzeba sprawdzić wyliczenie, a nie zakładać, że „mały” zawsze znaczy najlepszy. Mały ZUS Plus dotyczy składek społecznych, nie zdrowotnej. Składka zdrowotna nadal idzie własnym torem.
Przed założeniem firmy dobrze zrobić trzy rzeczy w tej kolejności:
- wybrać formę opodatkowania i policzyć składkę zdrowotną, bo to ona najczęściej zmienia wynik miesiąca,
- sprawdzić prawo do ulgi na start i preferencyjnego ZUS,
- zaplanować miesiąc, w którym ulgi się skończą, zanim koszt stały wzrośnie o kilkaset albo ponad tysiąc złotych.
Największy błąd początkujących? Liczenie tylko podatku i ignorowanie ZUS w cenie usługi. Jeżeli sprzedajesz usługę za 1500 zł miesięcznie i masz jednego klienta, sama zdrowotna potrafi zabrać dużą część marży. Przy dwóch lub trzech klientach sytuacja wygląda inaczej. Dlatego minimalna cena, którą wpisujesz w ofertę, powinna uwzględniać nie tylko czas pracy, ale też stałe składki, księgowość, podatek, urlop, chorobę i miesiące z mniejszą sprzedażą.
Więcej informacji na: hd-biznes.com
FAQ
Czy przez pierwsze 6 miesięcy działalności płaci się ZUS?
Tak, ale zwykle tylko składkę zdrowotną, jeżeli korzystasz z ulgi na start. Nie płacisz wtedy składek społecznych.
Ile wynosi minimalna składka zdrowotna w 2026 roku?
Przy skali podatkowej, podatku liniowym i karcie podatkowej minimalna składka zdrowotna wynosi 432,54 zł miesięcznie.
Czy preferencyjny ZUS obejmuje składkę zdrowotną?
Nie. Preferencyjny ZUS obniża składki społeczne, ale składkę zdrowotną płacisz osobno.
Czy składka chorobowa jest obowiązkowa?
Nie, dla przedsiębiorcy jest dobrowolna. Rezygnacja obniża miesięczny koszt, ale ogranicza prawo do zasiłku chorobowego z działalności.
Kiedy trzeba zapłacić pierwsze składki?
Najczęściej do 20. dnia następnego miesiąca. Jeżeli zakładasz firmę w trakcie miesiąca, sprawdź dokładnie okres zgłoszenia i pierwszy termin płatności, żeby nie zacząć działalności od zaległości.
Od czego zacząć przed rejestracją firmy?
Najpierw policz składkę zdrowotną dla wybranej formy opodatkowania, potem sprawdź prawo do ulgi na start, a na końcu ustaw cenę usług tak, żeby składki nie zjadały całej marży.
Dodaj komentarz