Jak czytać etykietę energetyczną zamrażarki i które parametry naprawdę mają znaczenie?

Litera na kolorowej strzałce przyciąga wzrok, ale nie od niej najlepiej zaczynać wybór zamrażarki. Dwa urządzenia z tą samą klasą energetyczną mogą różnić się rocznym zużyciem prądu o dziesiątki kilowatogodzin, bo mają inną pojemność, konstrukcję i wyposażenie. Z kolei mniejsza zamrażarka klasy E może zużywać mniej energii niż znacznie większy model klasy D. Jeśli patrzymy tylko na literę, łatwo więc kupić urządzenie formalnie „lepsze”, ale droższe w eksploatacji albo zwyczajnie niedopasowane do potrzeb.

Obowiązująca w Unii Europejskiej etykieta daje kilka naprawdę przydatnych liczb. Trzeba tylko wiedzieć, które traktować jako priorytet, a które jako informację pomocniczą.

Klasa A–G to skrót. Najpierw sprawdź kWh na rok

Od 1 marca 2021 r. domowe urządzenia chłodnicze, w tym zamrażarki, korzystają z unijnej skali od A do G. Dawne oznaczenia A+, A++ i A+++ zostały wycofane z obecnego systemu. Nie wolno więc porównywać starej klasy A+++ z obecną klasą C czy D metodą „litera za literę”. Skala została przeliczona i zaostrzona.

Klasa efektywności nie jest też prostym przedziałem rocznego zużycia energii. Wyznacza się ją na podstawie wskaźnika efektywności energetycznej EEI, który odnosi rzeczywiste zużycie urządzenia do zużycia referencyjnego obliczanego m.in. z uwzględnieniem rodzaju i pojemności komór.

Progi EEI dla urządzeń chłodniczych wyglądają następująco:

• A: EEI ≤ 41,
• B: 41 < EEI ≤ 51,
• C: 51 < EEI ≤ 64,
• D: 64 < EEI ≤ 80,
• E: 80 < EEI ≤ 100,
• F: 100 < EEI ≤ 125,
• G: EEI > 125.

Dla kupującego ważniejsza jest jednak liczba umieszczona niżej na etykiecie: roczne zużycie energii w kWh.

Jeżeli jedna zamrażarka deklaruje 170 kWh/rok, a druga 220 kWh/rok, różnica wynosi 50 kWh rocznie. Przy założonym zmiennym koszcie energii i dystrybucji na poziomie 1,20 zł/kWh oznacza to około 60 zł różnicy w ciągu roku i 600 zł w ciągu 10 lat. To prostszy i bardziej użyteczny rachunek niż zastanawianie się, czy warto dopłacić za przejście z klasy E do D.

Koszt własnego modelu można policzyć tak:

kWh/rok × rzeczywisty zmienny koszt 1 kWh = orientacyjny koszt pracy zamrażarki przez rok.

Do obliczenia najlepiej wziąć z rachunku te składniki, które faktycznie rosną wraz ze zużyciem prądu. Stałe opłaty miesięczne i abonamentowe i tak ponosimy niezależnie od tego, czy zamrażarka zużyje 150 czy 200 kWh.

Jest jeszcze jedno ograniczenie. Deklarowane kWh/rok nie są prognozą konkretnego rachunku w konkretnym domu. To wynik ustandaryzowanych pomiarów. Dla urządzeń chłodniczych zużycie wyznacza się w badaniach obejmujących temperatury otoczenia 16°C i 32°C. W rzeczywistym użytkowaniu wpływ mają między innymi temperatura pomieszczenia, ustawienie termostatu, częstotliwość otwierania drzwi, ilość wkładanej świeżej żywności, wentylacja wokół urządzenia i stan uszczelki.

Dlatego przy porównywaniu modeli stosuję prostą zasadę: najpierw wybieram zamrażarki o podobnej pojemności i konstrukcji, dopiero potem porównuję ich kWh/rok oraz klasę energetyczną. Porównanie 100-litrowej zamrażarki skrzyniowej z 300-litrową szafową niewiele mówi o rzeczywistej efektywności zakupu.

Pojemność i hałas mają większe znaczenie, niż sugeruje kolor etykiety

Na etykiecie znajduje się również łączna pojemność komór przeznaczonych do mrożenia, podana w litrach. To parametr, który powinien być ustalony przed wyborem klasy energetycznej.

Kupowanie zbyt dużej zamrażarki „na wszelki wypadek” jest częstym błędem. Dodatkowe 80–100 litrów wygląda atrakcyjnie w specyfikacji, ale urządzenie pracuje przez całą dobę przez wiele lat. Jeśli duża część przestrzeni pozostaje stale niewykorzystana, płacimy za pojemność, której praktycznie nie potrzebujemy.

Z drugiej strony zbyt mała zamrażarka oznacza upychanie produktów, zasłanianie kanałów obiegu powietrza i problemy z organizacją zawartości. W modelach No Frost trzeba szczególnie pilnować, aby opakowania nie blokowały przepływu powietrza.

Same litry też nie pokazują wszystkiego. Dwie szufladowe zamrażarki o pojemności 250 litrów mogą w praktyce mieścić zupełnie różne zakupy. Grube ścianki, komora agregatu, kształt szuflad i wysokość poszczególnych przegród decydują o tym, czy zmieści się duże opakowanie mięsa, tort, pojemniki czy kilka kilogramów sezonowych owoców. Etykieta energetyczna nie ocenia ergonomii wnętrza.

Drugi parametr, który często jest lekceważony, to hałas podawany w dB(A) oraz przypisana mu klasa od A do D:

• klasa A: poniżej 30 dB,
• klasa B: od 30 do poniżej 36 dB,
• klasa C: od 36 do poniżej 42 dB,
• klasa D: 42 dB lub więcej.

Jeżeli zamrażarka będzie stała w garażu, spiżarni czy osobnym pomieszczeniu gospodarczym, kilka decybeli różnicy zwykle nie powinno przesądzać o zakupie. W otwartej kuchni połączonej z salonem sytuacja jest inna. Tam celowałbym w około 35 dB lub mniej, czyli klasę B albo lepszą.

Trzeba też pamiętać, że katalogowe dB nie mówią wszystkiego o charakterze dźwięku. Kompresor może być cichy, a jednocześnie użytkownika będzie drażniło okresowe buczenie wentylatora No Frost, kliknięcie przekaźnika albo odgłosy rozszerzającego się tworzywa. Tego etykieta nie wychwyci.

No Frost jest zresztą dobrym przykładem funkcji, której nie należy oceniać wyłącznie jako zalety. Automatyczne odszranianie eliminuje ręczne rozmrażanie i narastającą warstwę lodu, ale oznacza bardziej rozbudowany układ z wentylacją. Źle zapakowana żywność szybciej traci wilgoć i może być bardziej podatna na wysuszenie powierzchniowe. Jeśli porównujemy dwa konkretne modele, nie trzeba jednak zgadywać, ile energii „zabiera” No Frost — wpływ konstrukcji danego urządzenia jest już uwzględniony w jego deklarowanym rocznym zużyciu energii.

Kod QR pokazuje parametry, których brakuje na kolorowej etykiecie

Najbardziej niedocenionym elementem współczesnej etykiety energetycznej jest kod QR. Prowadzi on do wpisu danego modelu w europejskiej bazie EPREL. I właśnie tam sprawdziłbym urządzenie, które przeszło pierwszy etap selekcji.

W karcie produktu można znaleźć m.in.:

• dokładne wymiary urządzenia,
• wskaźnik EEI,
• roczne zużycie energii,
• poziom i klasę hałasu,
• klasę klimatyczną,
• minimalną i maksymalną dopuszczalną temperaturę otoczenia,
• pojemności poszczególnych komór,
• zalecane ustawienia temperatury,
• zdolność zamrażania w kg/24 h,
• informację, czy odszranianie danej komory jest automatyczne czy ręczne.

Klasa klimatyczna potrafi całkowicie zmienić decyzję zakupową, szczególnie gdy urządzenie ma trafić do nieogrzewanego garażu, domku letniskowego, piwnicy albo pomieszczenia gospodarczego.

Standardowe zakresy to:

• SN – rozszerzona umiarkowana: 10–32°C,
• N – umiarkowana: 16–32°C,
• ST – subtropikalna: 16–38°C,
• T – tropikalna: 16–43°C.

Jeżeli producent deklaruje minimalną temperaturę otoczenia 10°C, nie oznacza to automatycznie, że zamrażarka nadaje się do garażu, w którym zimą bywa 0°C albo -5°C. To jeden z najczęściej pomijanych problemów. Urządzenie może być bardzo oszczędne, ale jeśli pracuje poza dopuszczonym zakresem temperatur, jego klasa energetyczna przestaje być najważniejszym kryterium.

Przy takim zastosowaniu zgodność temperatury pomieszczenia z dokumentacją urządzenia jest warunkiem wejściowym, a nie dodatkowym plusem.

Drugi niedoceniany parametr to zdolność zamrażania wyrażana w kg/24 h. Informuje, jaką masę świeżej żywności urządzenie może zamrozić w ciągu doby przy wymaganych warunkach. Ma duże znaczenie dla osoby, która po zbiorach wkłada jednorazowo kilkanaście kilogramów owoców, kupuje większe partie mięsa albo przygotowuje żywność sezonowo. Jeśli zamrażarka służy głównie do przechowywania gotowych produktów i dokładania po jednym czy dwóch opakowaniach, bardzo wysoka zdolność zamrażania ma znacznie mniejszą wartość praktyczną.

Komora czterogwiazdkowa jest przeznaczona do przechowywania żywności przy temperaturze docelowej -18°C oraz do zamrażania świeżej żywności. Samo osiągnięcie niskiej temperatury nie mówi jednak, jak szybko urządzenie poradzi sobie z większym świeżym ładunkiem — właśnie dlatego parametr kg/24 h jest ważny.

Przy porównaniu modeli sprawdziłbym w QR również zgodność identyfikatora modelu. W sklepach internetowych zdarzają się serie różniące się pojedynczą literą lub cyfrą, choć zdjęcia i opisy marketingowe są niemal identyczne. Różnica może dotyczyć pojemności, klasy energetycznej, systemu odszraniania albo wyposażenia. Porównywanie etykiety jednego wariantu z ceną drugiego prowadzi do błędnych wniosków.

FAQ: najczęstsze pytania o etykietę energetyczną zamrażarki

Czy zamrażarka klasy C zawsze zużywa mniej prądu niż model klasy D?
Nie. Klasa opisuje efektywność względem parametrów urządzenia, a nie bezwzględne zużycie. Duża zamrażarka klasy C może mieć wyższe kWh/rok niż mały model klasy D.

Czy 200 kWh/rok oznacza dokładnie takie zużycie w moim domu?
Nie. Jest to wartość uzyskana według ujednoliconej procedury pomiarowej. Rzeczywiste zużycie zależy m.in. od temperatury pomieszczenia, nastawy temperatury, liczby otwarć drzwi i ilości zamrażanej świeżej żywności.

Czy warto dopłacić do wyższej klasy energetycznej?
Najpierw policz różnicę w kWh. Jeśli dwa modele różnią się o 25 kWh/rok, a droższy kosztuje o 800 zł więcej, sama oszczędność energii może nie uzasadnić dopłaty. Jeśli różnica wynosi 80–100 kWh rocznie, rachunek wygląda już inaczej.

Czy zamrażarka 39 dB jest głośna?
Na etykiecie jest to klasa C. W pomieszczeniu gospodarczym zwykle nie będzie to najważniejszy problem, ale w otwartej kuchni warto porównać ją z urządzeniami osiągającymi 35 dB lub mniej.

Czy do garażu wystarczy kupić zamrażarkę klasy A lub B?
Nie. Najpierw trzeba sprawdzić minimalną dopuszczalną temperaturę otoczenia. Jeżeli garaż zimą spada poniżej wartości określonej przez producenta, wysoka klasa efektywności energetycznej nie rozwiązuje problemu.

Czy No Frost zawsze oznacza większe zużycie energii?
Nie da się tego uczciwie przyjąć jako reguły przy porównaniu dwóch współczesnych modeli. Porównuj deklarowane kWh/rok konkretnego urządzenia. No Frost wybiera się przede wszystkim ze względu na wygodę i brak ręcznego rozmrażania.

Co daje kod QR z etykiety?
Pozwala otworzyć kartę konkretnego modelu w bazie EPREL i sprawdzić parametry, których nie zmieszczono na samej etykiecie, m.in. klasę klimatyczną, zakres temperatur otoczenia, wymiary, zdolność zamrażania i sposób odszraniania.

Więcej informacji na: https://jakmrozic.pl

Przy zakupie zacznij więc nie od litery A–G, lecz od wymaganej pojemności. Następnie porównaj kWh/rok modeli o zbliżonej wielkości. Jeśli zamrażarka ma stanąć poza ogrzewaną częścią domu, jeszcze przed sprawdzaniem hałasu, No Frost czy dodatkowych funkcji zweryfikuj w EPREL minimalną temperaturę otoczenia. To jest parametr, który w takim zastosowaniu może od razu wykluczyć pozornie atrakcyjny model.